Virtual Reality Experiment met gemeenteraad Wageningen

2 maart 2018 -  

Op 22 februari 2018 voerden we succesvol een Virtual Reality-experiment ‘Wageningen 2030’ uit met de gemeenteraad van Wageningen. We hebben met elkaar 2  toekomstscenario’s van de stad ervaren. Daarvoor wandelden we virtueel door het Wageningen van 2030 in 2 verschillende profielen. Zo hopen we de noodzaak tot profilering op de politieke agenda te krijgen. Waarom doen we dit? Een uitleg in stapjes. 

In een ruimte van het stadhuis van Wageningen hebben gemeenteraadsleden, Raad van Bestuur van Wageningen UR, binnenstadsmanagers en andere betrokkenen virtueel gewandeld in het Wageningen van 2030. De gids haalde hen op bij het nieuwe busstation en leidde hen langs startups naar de herstelde stadsgracht en de Hoogstraat. En dat twee keer: de eerste keer liepen ze door de City of Liberation en de tweede keer door de City of Life Sciences. Hetzelfde gebied in een ander profiel en hun ervaring was compleet anders. Experiment geslaagd! 

Virtual reality? Kunt u het volgen? 

Ja het is lastig om die ervaring onder woorden te brengen. Veel mensen denken te weten wat virtual reality (VR) is maar kunnen zich er geen voorstelling van maken. Wandelen door 3D? De game-omgeving inzetten voor serieuze projecten? Ja, het kan en het levert veel op. Projectontwikkelaars, overheden en stedebouwers zetten deze nieuwe ervaringstechnologie in om bewoners bijvoorbeeld nieuwe infrastructuur te laten ervaren, zoals een geluidswal op 100 meter afstand van je huis of windmolens net buiten de wijk. Wat zie je, wat hoor je, wat voel je dan? Dit bevordert het begrip en levert vaak verrassende inzichten op. Ook bij de overheid.

We hebben met een andere toepassing van VR geëxperimenteerd. Wij zetten VR in om een integrale visie voor een toekomstige vitale stad te bepalen. Dit om de bestuurders van de stad te helpen met het maken van keuzes, We zeggen: Wageningse bestuurders: Kies! Zet een scherp profiel neer van je stad en implementeer dit in beleid voor de inrichting van de stad, voor voorzieningen, het aantrekken van toerisme, horeca, cultuur, winkels etc.

Ja, waarom keuzes maken?

Iedereen is het er wel over eens dat een aantrekkelijke binnenstad goed is voor de economie en de leefbaarheid. Vandaag de dag staan steden onder druk: veel winkels sluiten hun deuren met als gevolg dat de leefbaarheid en de aantrekkelijkheid afneemt. Consumenten kopen veel producten op internet, willen minder betalen en willen vooral gezelligheid tijdens het shoppen: a place to meet. Dus we zullen als stad moeten meeveranderen willen we aantrekkelijk blijven.

Dat geldt ook voor Wageningen, al is Wageningen geen doorsnee middelgrote stad. We groeien omdat de universiteit groeit, we hebben veel jonge mensen, veelal afkomstig uit de hele wereld. Het is de stad met verhoudingsgewijs het hoogste percentage hoogopgeleide mensen van Nederland. Dus een bijzondere stad. Wageningen is ook een oude Middeleeuwse vestingstad, met nog de nodige historie. En we hebben Hotel de Wereld, waar de capitulatie in 1945 is getekend. Dat feit vieren we elk jaar op 5 mei groots. Tot slot ligt Wageningen prachtig aan de Rijn. Langs de Zuid-Veluwse zoom, heuvelachtig. Echt een plaatje. Vroeger barstte het hier van de hotel en pensions, nu is dat veel minder. 

Je voelt hem al: Wageningen heeft veel moois te bieden en wil meer toerisme trekken. Maar Wageningen is de universiteit voor de buitenwereld. Dat is ons imago. En sinds de uni op de campus buiten de stad ligt, blijft de binnenstad nog meer een verborgen parel, verstopt achter een jaren’60 allee van grootheidswaanzin. Hoe breng je die binnenstad nou onder de aandacht? Welke winkels trek je nu aan voor de lege plekken die zijn ontstaan? Welke toeristen wil je aantrekken en wat moet je ze dan bieden? Welke voorzieningen heb je dan nodig. En hoe bereik je ze?  Het antwoord: maak keuzes! Wil je er voor iedereen zijn, dan ben je er voor niemand. Het V&D-effect. Of wel: 

Wie kiest, wordt gekozen. 

Nu komt de marketing om de hoek. Je kijkt waarin je stad echt onderscheidend  en relevant is voor een specifieke doelgroep, brengt focus aan en neemt dat als vertrekpunt voor alles wat je doet. Zo ontstaat een samenhangend beeld wat bij de mensen blijft hangen. We noemen dat een ‘breinpropositie’. Als ik aan Wageningen denk dan zie ik ….. En andersom als ik zin heb in …. dan denk ik aan Wageningen. Dan heb je je doel bereikt. Daarbij is een stad natuurlijk niet inwisselbaar voor een reep chocola, maar in de basis werkt het wel zo. 

En zo kom je bij citymarketing uit 

Citymarketing is het lange termijn proces/beleidsinstrument gericht op het aantrekken en behouden van specifieke doelgroepen voor een stad. Dat kunnen toeristen, bedrijven, werknemers en bewoners zijn. Dit proces bestaat uit verschillende, met elkaar samenhangende activiteiten. Een geregisseerd proces dat het keuzeproces beïnvloedt. Die samenhangende activiteiten leveren een samenhangend beeld op en dat maakt je zichtbaar voor alles en iedereen. De breinpropositie is een feit. 

En citybranding 

Simpel gezegd: Stel dat Wageningen het toerisme wil bevorderen en kiest voor Stad der Bevrijding met onderliggende thema’s gastvrijheid, oorlog en vrede en historie. En stel dat de stad zich specifiek richt op veteranen en hun nabestaanden. Wat betekenen die keuzes dan voor de stad? Voor de inrichting, het straatbeeld, voor het cultuuraanbod, voor de voorzieningen, voor de informatievoorziening, voor de fietspaden, voor de recreatie, voor het soort winkels, voor het groen etc. Hoort daar een herstelde stadsgracht bij? Wat doen we met Hotel de Wereld? En met 4/5 mei? 

Weer een stap verder: integrale visie en beleid

Voor een gemeente is het lastig om integraal te denken en te handelen. Wethouders hebben specifieke beleidsterreinen onder zich, ambtenaren zijn gespecialiseerd. In Wageningen vallen nu stadsontwikkeling, economie en toerisme onder 2 wethouders. Ook gemeenteraadsleden hebben hun eigen expertise en ook nog eens politieke idealen. Hoe kunnen al die dikke beleidsrapporten op specifieke terreinen een houvast voor de toekomst bieden? Toch is dit de plek waar integraal beleid zou moeten beginnen. 

Tot de kern: virtual reality om te komen tot integraal beleid

Virtual realty is een prachtige technologische uitvinding. In een game-omgeving brengt de technologie dingen levensecht tot stand die er in het echt niet zijn. Je ziet ze niet alleen, je ervaart ze ook. Dat kan simulatie zijn, zo leren piloten vliegen en Saoedische vrouwen autorijden in een cabine, maar ook het beleven van toekomstscenario’s door er doorheen te wandelen. Dat kan met een VR-bril op maar hoeft niet. Bij ons zaten de mensen in de zaal en keken naar een scherm. Zo geef je een groep mensen tegelijk dezelfde beleving wat stof tot discussie geeft. 

En wat je ervaart in virtual reality benadert de werkelijkheid

Virtual reality is gebaseerd op geodata. 3D-data van alle gebouwen, energiedata, CBS-data, geluidsdata, klimaatsdata, mobiliteitsdata etc etc. Alle data die beschikbaar zijn als open data en alle data van metingen kun je importeren. Door verschillende datalagen over elkaar heen te leggen, ga je patronen zien. Je krijgt een integraal beeld. Dat kun je 2D doen, via digitale kaarten, maar ook in 3D. Door de 3D-beelden van steden in een game-omgeving te zetten, krijg je virtual reality. Zo krijg je een integraal beeld dat de werkelijkheid enorm nabootst. Op straatniveau, heel indringend. Dat benadert geen andere techniek op dit moment. 

Je ervaart de impact van dingen die er nog niet zijn

Met virtual reality kun je ervaren welke impact overvliegende vliegtuigen uit Lelystad op ons dagelijks leven in Wageningen. Ook kun je de fel besproken ‘rondje campus’ in verschillende varianten met elkaar gaan ervaren. Wat zie, hoor en voel je. Of zoals nu, de toekomstscenario’s van de binnenstad van ons VR-experiment. Wat ze gemeen hebben is dat je gezamenlijk naar een integraal beeld kijkt. Op basis van wat je ziet en ervaart, kun je gezamenlijk bepalen wat je wilt. Daarvoor zijn een aantal varianten nodig, misschien wel 5, 10 of 20 stuks. Wie zal het zeggen. Zodra je met elkaar een variant hebt bepaald, redeneer je terug naar de verschillende beleidsdossiers van nu: aan welke knoppen moet je nu draaien en daar te komen. 

Een nieuwe vorm van beleidsvorming

VR geeft een nieuwe dimensie aan beleidsvorming. Je kunt namelijk integrale visies ontwikkelen, gestoeld op data uit verschillende dossiers en toekomstscenario’s. Natuurlijk kunnen er tussentijds dingen wijzigen, waardoor je ijkmomenten inbouwt. Maar het is een veelbelovende techniek waarmee we de gemeenteraad hebben laten kennismaken in de vorm van een vingeroefening. Het experiment.

Nu zijn we weer terug: VR en citymarketing, ons VR-experiment

We hebben geconstateerd:

  • Wageningen wil een aantrekkelijke stad houden voor de toekomst
  • Citymarketing is een proces om dat te bereiken.
  • Daarvoor is een integrale visie nodig: wat wil je voor een stad met elkaar zijn?
  • De gemeenteraad van de stad moet hierin het voortouw nemen.
  • Integraal denken is echter bijzonder lastig gezien de organisatie van de lokale overheid en het ontbreken van een samenhangend inzicht doordat data nu los van elkaar en in papieren rapporten zitten. 
  • Virtual reality is een goed middel voor ontwikkelen van een integraal beleid door samen een toekomstig integraal plaatje vast te stellen. Je bent het met elkaar eens waar je naar toe wil, zonder interpretatieverschillen. 

Dat is de reden waarom we ons VR-experiment zijn gestart

Het is een eerste vingeroefening hoe we gezamenlijk een integrale visie voor de stad kunnen neerzetten. We wilden de raad laten kennismaken met dit instrument. En we wilden dat de raad het effect van een scherpe focus zou ervaren. Daarvoor hebben we de entree van de stad, van busstation tot stadsgracht, in virtual reality in 2 profielen opgebouwd. Wageningen als City of Life Sciences en City of Liberation, de twee echt unieke onderscheidende eigenschappen van de stad.  Twee groepen masterstudenten Landschapsarchitectuur (via het Studentenatelier) waren verantwoordelijk voor de ontwerpen. Ze hebben dit deel van het centrum opnieuw ruimtelijk vormgegeven  aan de hand van de 2 profielen. Green Dino heeft dit deel in 3D uit geodata opgebouwd en de ontwerpen van de studenten erin gezet. Lijkt simpel, is het niet. Wel een prachtig resultaat: twee totaal andere belevenissen van een zelfde stukje stad. 

Even een kanttekening tussendoor

Zoals al gezegd: dit VR-experiment is een vingeroefening, een educatief middel om het effect van profilering te ervaren en de gemeenteraad te stimuleren met citymarketing aan de slag te gaan. Het gekozen gebied, de gekozen profileringen en de verschillende ontwerpen die daaruit voortvloeien dienen alleen dit educatieve doel. Zie het als een spel. We bieden geen oplossingen voor de entree van de stad. Verrassend zijn ze wel. 

En zo gebeurde…

En zo wandelden de genodigden die avond van busstation naar de Hoogstraat in VR, tweemaal in twee totaal verschillende profielen, met totaal verschillende verhalen. Ze waren enthousiast. Veel discussie over de verschillende beleving, en daar gaat het om. Je praat samen over het getoonde en ervaren beeld. Het experiment werkt. Het was de aanwezigen duidelijk dat profilering voor onze stad nodig is. Nu nog het vervolg. Dat vroegen ons ook de raadsleden. Wat zijn de volgende stappen? Die dienen ze zelf te zetten. De verkiezingen en de formatie volgen. Daar dient dit een plek te krijgen. We denken natuurlijk wel graag mee. En zullen daarvoor aandacht blijven vragen. 

Nogmaals in november 2018

Deze presentatie in februari is het begin van een proces. We merken dat we het nodige hebben losgemaakt. Zo hebben we de W12 (overleg van de 12 grootste werkgevers van Wageningen) geïnspireerd. De W12 heeft bij de gemeente inmiddels aangedrongen op de next step. Op de dag van Gelderland in juni 2018 hebben we het VR-experiment laten zien, met veel positieve reacties tot gevolg. We krijgen aardig wat vragen op het moment. 

We merken dat het nu leeft. Op 6 november 2018 zullen we het experiment nog 1 keer herhalen voor de nieuwe gemeenteraad en wethouder Dennis Gudden. Met als doel dat er in 2019 inderdaad keuzes gemaakt gaan worden in het belang van een toekomstbestendige stad. 

Wie zijn wij?

Wie zijn wij? Dat werd ons vaak gevraagd. Tutku Yüksel van THUIS Wageningen en ik namens mijn bedrijf. Niet de gemeente, niet de provincie. Nee, wij zijn een door het lot samengebracht duo. Naar aanleiding van een stadslab in Wageningen zijn wij deze uitdaging aangegaan. Dus een initiatief vanuit de stad om de lokale overheid ongevraagd te adviseren. Nu de overheid zich terugtrekt en er meer ruimte komt voor burgerinitiatieven, is dit een kans je invloed te laten gelden. Het is nog zoeken, het kost enorm veel tijd, maar het is kicken dat je vernieuwend vanaf de zijlijn kunt zijn. Dit burgerinitiatief is al een experiment op zichzelf, daarom later meer. 

Met steun van de provincie Gelderland, gemeente Wageningen en Wageningen UR en heel veel passie van onszelf voor onze prachtige stad. 
Wageningen University & Research

Reacties zijn gesloten.